"De Logica van de Macht" - boekbeschrijving

Mauk Mulder: De Logica van de Macht
nov. 2004, 213 blz. Scriptum Uitgevers ISBN 90.5594.320.7

In dit boek rapporteert de auteur talrijke praktijkgevallen van uitoefenen en ondergaan van macht (in zogenoemde "observaties") en analyseert waarom machtigen macht uitoefenen, waarom zij gevolgd worden door mindermachtigen, wat daarvan de resultaten zijn. En: hoe dit beter kan en leuker.
Beter voor groep en bedrijf, beter en leuker voor de betrokken "volgers", zelfs soms beter voor de machtigen.

Als machtrelaties tussen machtigen en volgers worden onderscheiden: de positieve en/of negatieve sanctiemacht, de formele of legitieme macht, de deskundigheids macht en de model of identificatie macht.

Macht is noodzakelijk, het negatief geladen taboe wordt geanalyseerd. Maar macht is angstaanjagend; en langdurige grote macht resulteert in machtverslaving (vergelijkbaar met verslaving aan hard drugs). Grote macht is in het algemeen onnuttig. Rode draad in het boek: hoe kunnen mindermachtigen de onnuttige machtverschillen verkleinen? Want dat onze omgang met macht anders moet, blijkt wel uit de vele praktijkgevallen van machtmisbruik door weinigen, met grote schade voor velen. Dat slaat onder meer op: pesten op school, pesten in de arbeidssituaties, straatterreur, terreur door baby-dieren (door ouders van baby's in de mensenmaatschappij geblokkeerd, door hun sanctiemacht). Ouderen en jongeren misbruiken macht; meisjes en jongens, mannen en vrouwen, politici en ambtenaren, mensen in bedrijfsleven, in non-commerciële instellingen, ziekenhuizen, sportverenigingen Normale, goede mensen doen het.
Onze omgang met macht kan dus beter, leuker.
De optimale weg is via beïnvloeding die niet op macht gebasseerd is: door toepassing van wederzijds, open overleg (aangegeven wordt hoe deze WOO factor, zo als andere factoren in dit boek, kan worden gemeten).

Deze optimale beïnvloeding kan niet altijd tot stand komen: de machtigen willen er niet aan, vrezen machtverlies.
Daarom is het soms noodzakelijk voor mindermachtigen om (niet té vaak!) de (macht)strijd aan te gaan.
Deze twee mogelijke aanpakken om, door WOO of door conflictaanpak, de machtverschillen te verkleinen, worden praktisch in een aantal concrete oefeningen uitgewerkt.

Een rode draad is ook dat waar macht speelt niet de redelijkheid, niet normen en waarden, ons gedrag sturen maar de logica van de macht.
Deze theorie wordt geformuleerd in de vorm van een klein aantal wetten over de basis drijfveren van machtigen en volgers.
Hoe de individuen en groepen hun basis machtdrijfveren manifesteren, is geformuleerd in een - groot - aantal machtmechanismen.

De auteur put hierbij uit zijn langdurige praktijk
- als empirisch onderzoeker van macht,
- als docent / opleider van studenten,
- als opleider in na-ervarings onderwijs van zelfstandige ondernemers, managers van grote commerciële bedrijven en centrale overheidsinstellingen,
- als adviseur van leiderschap van grote bedrijven en midden- en klein bedrijven.
- als interim-manager gedurende een zestal jaren van enkele verenigingen in de gezondheidszorg
- als deelnemend observator in maatschappelijke activiteiten.


De auteur analyseert enkele cruciale kenmerken van machtigen en volgers die zij in deze interactie manifesteren. Een beslissende factor is de zogenoemde positieve Z factor (zelfpositiviteit): ook wel aan te duiden als positief zelfbeeld, zelfvertrouwen, e.d.
Deze is zowel beslissend voor het voeren van 'wederzijds open overleg' met machtigen, als het - eventueel nodige - aangaan van een conflict.


De auteur verwijst naar eigen machtervaringen, bijvoorbeeld in straatterreur en pesten als deelnemer in een straatbende, naar fouten door hem in machtsituaties gemaakt (ook hij is onderhevig aan de werking van de machtwetten), naar positieve ervaringen, bijvoorbeeld met de resultaten van echt wederzijds open overleg zowel in vreedzame strategische planning en als ook in heftige conflicten.
Hij trekt paralellen tussen "erfelijke" dynastieën in groepen mensapen en onze Oranje Dynastie.